Arbeiders in buitenspelpositie: Mensenrechten en het WK voetbal

9 maart 2015 | Diaconaal Centrum de Bakkerij | 27 aanwezigen


Met het WK in Brazilië net achter de rug – een knappe derde plaats (!) – 
kijken we weer uit naar het volgende Wereldkampioenschap in 2018. Ondanks alle plezier 
die wij beleven tijdens deze toernooien is het niet meer dan terecht om stil te staan bij de 
schaduwzijde(n) die deze spektakels met zich meebrengen. Het WK voetbal dat in 2022 in 
Qatar zal plaatsvinden heeft op dit moment al de benodigde kritiek ontvangen. Samen met 
Ries Kamphof (auteur “Nederlanders en het WK voetbal”), Michel Riemersma (onderzoeker 
Profundo) en Jan Willem Dol (Amnesty International) schenen we licht op één van de 
grootste kritieken op dit moment, namelijk de mensenrechtenschendingen van arbeiders 
rondom dit grote sportevenement.


In 2013 heeft Michel Riemersma een rapport opgesteld over de arbeidsproblemen bij het 
WK voetbal in Brazilië. Als eerste spreker schetste hij kort de problematiek die 
plaatsvond en de oorzaken die hieraan ten gronde lagen. Zo werden arbeiders gedwongen om 
voor lage lonen te werken in ongezonde en onveilige werkomstandigheden, wat in sommige 
gevallen geresulteerd heeft in dodelijke ongevallen. Daarnaast vertelde Michel hoe de FIFA 
als wetgever een wetgeving heeft afgedwongen die het mogelijk maakte om concurrenten 
van haar marketingpartners op non-actief te zetten. Er werd duidelijk hoe de FIFA een 
bepaalde machtspositie kan vergaren doordat zij lucratieve evenementen opzetten.


Ries Kamphof belichtte zijn bevindingen uit een opinieonderzoek dat hij onder Nederlanders 
had uitgevoerd. In dit onderzoek peilde hij Nederlanders over de sociale, economische en 
ecologische effecten van de organisatie van een WK voetbal en wat hun houdingen waren 
tegenover de verantwoordelijke organisatoren, sponsors en voetballers. Hieruit bleek dat het 
Nederlanders voornamelijk om het voetbal en het ‘oranje-gevoel’ ging, maar dat zij zich bewust waren van de economische ongelijkheid en armoede die het WK met zich meebrengt. Ondanks dat sport voor de meeste Nederlanders op nummer 1 staat, moesten organisatoren, sponsors en sporters volgens hen verantwoordelijkheden nemen in het beschermen van mensenrechten en het klimaat.


Ten slotte vertelde Jan Willem Dol hoe hij als campagnecoördinator bij Amnesty 
International betrokken is bij het in kaart brengen van mensenrechtenschendingen. Hierbij 
trok hij het onderwerp iets breder en betrok hij ook andere grote sportevenementen, zoals 
bijvoorbeeld de Olympische Spelen. Hier leerden we dat deze evenementen jaren van te 
voren gepland en toegekend worden aan een gastland, waardoor het niet meer mogelijk is 
om deze te ontkennen. Jan Willem legde uit hoe Amnesty de problematieken aan het licht 
brengt, mensen informeert en druk uitoefent op overheden om mensenrechten te 
waarborgen in hun land. Hij benadrukte in zijn slotwoord dat men op de hoogte moet zijn 
van de mensenrechtenschendingen die plaatsvinden, omdat mensen uiteindelijke de macht 
hebben om veranderingen realiseren.


Na deze drie zeer informatieve lezingen kon iedereen nog even gezellig naborrelen om met 
de sprekers en onderling nog over de besproken onderwerpen te praten.