Tussen de Kunst van Religie en de Erotiek van Pop
Islamitische pop cultuur in Zuidoost Azië

11 juni 2009 | Huize 'De Singelaer', Leiden | 27 aanwezigen

 

Op deze WDO avond is gediscussieerd over jeugdcultuur en religie, waarbij de in Zuid-Oost Azië razend populaire islamitische boybands als belangrijkste voorbeeld werden gebruikt.

 

Ga naar de foto's

Docent Bart Barendregt hadden we uitgenodigd voor deze avond die in het teken stond van zomer en muziek, en hij was maar al te blij om een van zijn favoriete onderwerpen (hij schrijft er momenteel een boek over) met ons te bespreken. In een introductie met muzikale voorbeelden zette hij de stelling neer dat de Islamitische popmuziek en andere jeugdcultuur een van de belangrijkste onderzoeksonderwerpen zou moeten zijn voor degenen die meer willen begrijpen van zowel moderniteit als religie in Z-O Azië.

 

 

RaihanNasyid, zoals deze muziekstijl wordt genoemd, bouwt voort op een lang bestaand extreem divers religieus a-capella muziekgenre. In haar vorm als Islamitische popmuziek vertegenwoordigt de Nasyid volgens Barendregt een belangrijke spagaat: religie en traditie tegenover nieuw, dynamisch en erotiek. “Het interessante aan Nasyd is dat alles erin zit: politiek, gender, religie, pop en verleiding”. Er woedt een voortdurende discussie in veel moslimlanden over deze muziek, en de bands moeten voortdurend oppassen zich niet te ‘westers’ te gedragen en aan de andere kant te religieus over te komen.

 

Mecca ColaWe kregen een aantal liedjes te horen, onder andere van de wereldberoemde Indonesische boyband Raihan (zie hieronder). Hoewel in de liedjes religieuze teksten de overhand hebben zijn ze wel degelijk tot ‘pop’ te rekenen, met mega-album verkopen, clips die op MTV vertoond worden en enorme concerten. Sub-genres zijn bijvoorbeeld hip-hop nasyid, R&B nasyid en chinese nasyid.


Het laat zien hoe religie en populaire cultuur in elkaar overlopen, en hoe belangrijk het een voor het ander is. Zie ook Mekka-cola’ (10% van de opbrengsten naar de Palestijnse zaak), de islamitische barbiepop en religieuze ringtones.
BarbieOnderzoeken en begrijpen hoe religie wordt vormgegeven door de jongeren in Zuid-Oost Azië is enorm relevant in een tijd dat 75% van de Islamitische wereld jong, zoekende en gefrustreerd is, en het zwaartepunt van het nastreven naar de ‘echte’ Islam lijkt zich steeds meer te verplaatsen naar deze regio.

 

Na deze introductie verzamelde de hele groep zich in de tuin rond een knapperend vuurtje met wijntje of biertje om een aantal van Bart's stellingen te bediscussiëren. Er waren veel vragen en er is nog even flink gediscussieerd over onder andere de volgende stellingen:

  • Gezien de enorme demografische verschuivingen in zowel het Midden Oosten als Zuid Oost Azië kunnen wij de Islamitische wereld beter begrijpen door een studie van jeugdcultuur dan ons toe te leggen op analyse van de Koran en geestelijke en politieke autoriteiten.
  • Extremisme in Islamitische pop cultuur is voor een deel ideologisch getint maar voor een veel groter deel beïnvloedt door vergelijkbare trends en symboliek in Westerse populaire cultuur.
  • Een studie van nasyid dat zich ontwikkelt in en over meerdere lokaliteiten (Azië, Midden Oosten, Europa, cyber space) en gebruikt maakt van meerdere talen en culturele repertoires toont de complexiteiten van de hedendaagse antropologie.
  • Islamitische pop cultuur is een omgekeerde vorm van cultureel imperialisme.
  • Populaire cultuur vormt een vruchtbaar aanknopingspunt bij het onderzoek naar (hegemonistische en onderdrukte) vormen van masculiniteit.
  • Antropologie zou veel meer aandacht moeten besteden aan jeugd en pop cultuur.

 

Zie ook foto’s van deze avond op deze site.


Concert van Raihan:

Raihan is een voorbeeld van een band die zowel op de westerse boy-bands als op de traditionele islamitische tradities steunt.